Apabila seorang pelajar melangkah masuk ke politeknik atau kolej komuniti (POLYCC) buat kali pertama, dia datang dengan pelbagai harapan. Ada yang mahu mendapatkan diploma, menguasai kemahiran, mencari pekerjaan yang baik, dan ada juga yang masih mencari arah kehidupan.

Beberapa tahun kemudian, kita berharap pelajar yang sama keluar dari kampus sebagai manusia yang berbeza. Bukan sekadar lebih berilmu, tetapi lebih matang. Bukan sekadar mempunyai sijil, tetapi berpegang pada prinsip. Bukan sekadar bersedia untuk bekerja, tetapi bersedia menjalani kehidupan. Di sinilah kita memahami hakikat sebenar bahawa pendidikan tidak pernah berlaku di dalam bilik kuliah sahaja.

Dahulu Kita Mengejar Ilmu, Kini Kita Membina Manusia

Sejak dahulu, institusi pendidikan mempunyai tanggungjawab utama dalam menyampaikan ilmu. Namun, perkembangan pendidikan masa kini menunjukkan bahawa pencapaian akademik semata-mata tidak lagi mencukupi untuk menyediakan seseorang menghadapi cabaran kehidupan. Pelajar memerlukan ruang untuk belajar memimpin, bekerjasama, membuat keputusan, mengurus masa, menerima kegagalan, dan memahami orang lain.

UNESCO melalui gagasan pendidikan abad ke-21 turut melihat pendidikan secara lebih meluas melalui empat tonggak pembelajaran: learning to know, learning to do, learning to be, dan learning to live together. Dalam bahasa mudah, pendidikan bukan sekadar tahu dan boleh buat. Kita juga perlu belajar menjadi manusia dan hidup harmoni bersama manusia lain. Prinsip inilah yang sangat dekat dengan falsafah pembangunan pelajar di POLYCC.

HEP: Di Sebalik Kehidupan Seorang Pelajar

Dalam ekosistem POLYCC, Jabatan Hal Ehwal Pelajar (HEP) mempunyai kedudukan yang unik. HEP berada di tengah-tengah denyut nadi kehidupan kampus—daripada soal kebajikan dan disiplin kepada pembangunan sahsiah, kepimpinan, organisasi pelajar, serta pelbagai aktiviti yang membentuk pengalaman seseorang sepanjang berada di institusi.

Namun, HEP tidak seharusnya dilihat sekadar sebagai tempat mengurus borang, menguatkuasakan peraturan, atau menyelesaikan masalah pelajar. Peranannya jauh lebih besar; HEP membantu membina pengalaman kehidupan seorang pelajar.

Sebagai contoh, seorang pelajar mungkin belajar teori kepimpinan di dalam kelas, tetapi apabila dilantik menjadi ketua program, dia benar-benar belajar memimpin. Dia belajar mengurus manusia. Dia belajar menerima hakikat bahawa tidak semua orang akan bersetuju dengannya. Dia belajar menyelesaikan konflik, dan bertanggungjawab apabila sesuatu tidak berjalan seperti yang dirancang. Pengalaman realiti seperti inilah yang tidak mudah diperoleh daripada lipatan buku.

Disiplin Bukan Sekadar Peraturan

Apabila menyebut tentang disiplin, kita sering membayangkan himpunan peraturan dan hukuman. Akan tetapi, pendidikan disiplin sebenarnya mempunyai tujuan yang jauh lebih besar, iaitu membina kawalan kendiri. Pelajar perlu memahami mengapa mereka perlu datang tepat pada waktunya, menjaga keselamatan, menghormati orang lain, mematuhi peraturan, dan bertanggungjawab terhadap setiap tindakan mereka.

Dunia industri juga menuntut perkara yang sama. Mesin di tempat kerja tidak boleh dikendalikan sesuka hati. Prosedur keselamatan tidak boleh diabaikan. Setiap projek mempunyai tarikh akhir, manakala organisasi tertakluk kepada peraturan. Maka, disiplin di kampus sebenarnya merupakan sebahagian daripada latihan asas menuju kehidupan profesional.

Kokurikulum: Kelas Tanpa Dinding

Ada pembelajaran yang berlaku apabila pensyarah mengajar di hadapan kelas, dan ada pula pembelajaran yang berlaku apabila pelajar sendiri yang melakukannya. Aktiviti persatuan, sukan, kesukarelawanan, pertandingan, inovasi, program komuniti, dan kepimpinan merupakan manifestasi “kelas tanpa dinding”.

Di situlah pelajar belajar bercakap di hadapan khalayak ramai, merangka program, mencari penyelesaian, mengurus kewangan, bekerja dalam pasukan, dan berhadapan dengan masyarakat. Kemahiran seperti komunikasi, kepimpinan, daya tahan, dan pemikiran kreatif kini menjadi semakin penting dalam dunia pekerjaan.

Malah, laporan Future of Jobs Report 2025 oleh World Economic Forum turut meletakkan beberapa kemahiran manusia seperti daya tahan, fleksibiliti, kepimpinan, pengaruh sosial, dan pemikiran kreatif sebagai kompetensi penting dalam pasaran pekerjaan yang sentiasa berubah. Oleh itu, kokurikulum bukan sekadar aktiviti selepas kelas; ia adalah sebahagian daripada persediaan menempuh kerjaya dan kehidupan.

Kebajikan: Jangan Biarkan Pelajar Berjalan Sendirian

Hakikatnya, tidak semua pelajar datang daripada keadaan kehidupan yang sama. Ada yang mempunyai sokongan keluarga yang kuat, tetapi ada yang perlu berjimat cermat untuk meneruskan pengajian. Ada yang terpaksa berjauhan daripada keluarga, dan ada yang baru pertama kali menyesuaikan diri dengan kehidupan kampus.

Sebab itulah kebajikan pelajar merupakan sebahagian penting dalam sistem pendidikan. Kadangkala, bantuan yang kelihatan kecil boleh menentukan sama ada seseorang pelajar itu mampu meneruskan perjalanan pengajiannya atau tidak. Menjaga kebajikan bukanlah bermaksud memanjakan pelajar. Kebajikan bermaksud memastikan setiap individu mempunyai peluang yang munasabah dan saksama untuk terus berkembang.

Daripada Pengikut kepada Pemimpin

Kampus juga merupakan medan terbaik untuk melatih bakat kepimpinan. Kepimpinan tidak semestinya bermula hanya apabila seseorang itu menjadi pengarah syarikat. Ia boleh bermula apabila seorang pelajar mengetuai lima orang rakannya menyiapkan tugasan projek. Ia bermula apabila dia berani mengambil tanggungjawab. Apabila dia belajar mendengar, membantu rakannya, dan sanggup melakukan perkara yang betul walaupun tiada siapa yang melihat.

Allah SWT berfirman:

“Sesungguhnya Allah menyuruh berlaku adil dan berbuat kebajikan…” (Surah al-Nahl, 16:90) [3]

Nilai keadilan dan kebaikan ini sangat sinonim dengan erti kepimpinan. Seorang pemimpin yang baik bukan hanya mempunyai kuasa, tetapi dia menggalas sebuah amanah.

Pelajar Masa Hadapan Memerlukan Lebih daripada Kemahiran

Menjelang masa hadapan, teknologi akan terus mengubah cara manusia belajar dan bekerja. Kecerdasan Buatan (AI) boleh membantu mencari maklumat. Robot boleh mengambil alih sebahagian tugasan fizikal, dan sistem automatik mampu meningkatkan produktiviti. Namun, teknologi sama sekali tidak boleh menentukan nilai jati diri seseorang.

Masa hadapan masih dan akan sentiasa memerlukan manusia yang mempunyai integriti, empati, keberanian, kreativiti, rasa tanggungjawab, dan keupayaan bekerja bersama orang lain. UNESCO melalui strategi TVET 2022–2029 turut menekankan peranan TVET yang bukan sahaja menyediakan kemahiran untuk pekerjaan, tetapi membantu manusia belajar, bekerja, dan hidup dalam kerangka masyarakat yang berubah. Inilah sebab mengapa pembangunan holistik pelajar akan menjadi semakin kritikal.

Dari HEP kepada Ekosistem Pembangunan Pelajar

Menelusuri masa hadapan, HEP perlu berkembang daripada sebuah jabatan yang menguruskan hal pelajar kepada sebuah ekosistem pembangunan manusia yang komprehensif. Analisis data boleh membantu mengenal pasti pelajar yang memerlukan sokongan. Platform digital mampu menghubungkan pelajar dengan pelbagai aktiviti dan peluang.

Selain itu, program kepimpinan yang berstruktur boleh menghasilkan pemimpin muda, manakala aktiviti kesukarelawanan akan merapatkan lagi hubungan kampus dengan masyarakat. Kokurikulum pula berpotensi menjadi medium pembinaan portfolio kompetensi yang melengkapi pencapaian akademik. Namun, setinggi mana pun teknologi diaplikasikan, ia hanyalah alat. Perkara yang paling penting tetap utuh—hubungan antara manusia dengan manusia.

Apabila Pelajar Meninggalkan Kampus

Suatu hari nanti, setiap pelajar akan melangkah keluar meninggalkan POLYCC. Kita mungkin tidak tahu syarikat mana yang akan mereka sertai, jawatan apa yang akan dipegang, atau sejauh mana perjalanan kerjaya mereka kelak. Tetapi, kita boleh membantu menyediakan asas yang kukuh buat mereka.

Biarlah mereka keluar dengan ilmu. Biarlah mereka keluar dengan kemahiran. Tetapi lebih daripada itu, biarlah mereka keluar sebagai manusia yang tahu menghormati orang lain, menjaga amanah, berani memimpin, mampu bekerjasama, dan sentiasa mempunyai keinginan untuk memberi manfaat kepada masyarakat.

Hal ini kerana kejayaan sesebuah institusi pendidikan bukan hanya terlihat pada berapa ramai pelajar yang berjaya mendaftar masuk ke kampus. Kejayaan sebenar terbukti pada siapa mereka apabila meninggalkan kampus. Itulah sebabnya kampus bukan sekadar tempat belajar; kampus ialah tempat manusia dibentuk, kepimpinan dilahirkan, dan masa depan dibina.

Rujukan

UNESCO. (1996). Learning: The Treasure Within — Report to UNESCO of the International Commission on Education for the Twenty-first Century.

World Economic Forum. (2025). The Future of Jobs Report 2025.

Al-Quran. Surah al-Nahl, 16:90.

UNESCO. (2022). Transforming Technical and Vocational Education and Training for Successful and Just Transitions: UNESCO Strategy 2022–2029.

International Labour Organization. (2026). Technical and Vocational Education and Training, Skills and Lifelong Learning.

Kementerian Pendidikan Tinggi Malaysia. Pendidikan dan Latihan Teknikal dan Vokasional (TVET) serta Pembangunan Mahasiswa.

HUSNA BINTI MAT SALLEH
Pensyarah Kanan
Jabatan Matematik dan Sains Komputer
Politeknik Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah
Bandar Darul Aman, Kedah

Ts. Dr. NUR HIDAYAH AHMAD ZAIDI
Pensyarah Kanan
Fakulti Kejuruteraan & Teknologi Kimia (FKTK)
Kompleks Pusat Pengajian Jejawi 3
Kawasan Perindustrian Jejawi
Universiti Malaysia Perlis (UniMAP)